Werken aan bijbelleesmotivatie

Ik lees in de Bijbel…

1. omdat wij christelijk zijn
2. omdat het een mooi boek is
3. omdat we in een christelijk land leven
4. omdat m’n ouders dat willen
5. omdat het een (goede) gewoonte is
6. om God (beter) te leren kennen
7. om gelukkig (=zalig/behouden) te worden
8. om eraan herinnerd te worden dat God van mij houdt
9. om zo nodig gecorrigeerd te kunnen worden
10. om te weten wat God van mij vraagt

Het zal duidelijk zijn: 1 tot en met 5 zijn externe motivaties, 6 tot en met 10 intrinsieke. Hoeveel van de onderste vijf redenen staan in de top 5 van jouw tieners of jongeren?

Eigen keuzes

Veel jeugdleiders, zo blijkt op instructieavonden over bijbellezen, schatten in dat de top 5 van hun tieners of jongeren grotendeels ingenomen wordt door de eerste vijf motivaties. Met andere woorden: ze zijn meer extern gemotiveerd dan intrinsiek. Ze lezen de Bijbel omdat het van ze verwacht wordt, of omdat ze doorhebben dat het hoort bij christenen. Echt op zoek zijn ze niet in de Bijbel. Ze lezen er niet in omdat ze denken er iets aan te hebben.

Als jeugdleiders dit juist inschatten – en dat zou wel eens zo kunnen zijn, zie onder – moeten we daar natuurlijk niet te snel conclusies uit trekken. Voor tieners is het voor een groot deel iets dat past bij hun leeftijd. Ze geloven nog op het gezag van hun ouders. En ze moeten leren dat ze ook op het gebied van het geloof eigen keuzes moeten gaan maken. Bij oudere tieners of jongeren is dat proces al gaande. Als ze bijbellezen, doen ze dat méér omdat ze dat zelf willen.

Maar daarmee is gelijk al wat gezegd: áls ze bijbellezen… Want de vraag is hoeveel van hen dat nog doen als ze boven de 16 zijn. Zijn ze dan niet al afgehaakt? Als ze niet ontdekt hebben dat God door de Bijbel tot hen persoonlijk wil spreken en dat Hij hen daardoor wil zegenen, is de kans daarop vrij groot. Het komt er daarom op aan dat we bewust werken aan de intrinsieke motivatie voor het bijbellezen.

Bijbelleesonderzoek

Het bijbelleesonderzoek dat de HGJB dit voorjaar gehouden heeft, geeft extra aanleiding voor deze oproep. De motivatie voor het bijbellezen is in dit onderzoek expliciet bevraagd. Zeven mogelijke motivaties werden aan de jongeren voorgelegd, waarbij ze steeds konden kiezen uit: ‘geldt niet voor mij’, ‘geldt niet zo voor mij’, ‘geldt voor mij’ en ‘geldt heel erg voor mij’. De scores van de laatste twee categorieën samen zijn in onderstaand schema opgenomen.

Ik lees de Bijbel omdat…

De getallen spreken voor zich: de meeste intrinsieke motivaties scoren fors lager dan in 2015 en 2005. Alleen de externe motivatie ‘omdat anderen dat van mij verwachten’ scoort hoger

‘Succeservaringen’

Hoe kunnen we werken aan de bijbelleesmotivatie van tieners en jongeren? De komende maanden willen we daar als HGJB verder over nadenken, maar hierbij alvast een paar denkrichtingen:

• Allereerst: ga er niet vanuit dat tieners en jongeren wel snappen waarom de Bijbel zo’n belangrijk boek is. Grote kans dat bijbellezen er voor hen gewoon bij hoort: we zijn dat zo gewend, het is onderdeel van onze culturele identiteit. Meer niet.
• Maak expliciet(er) dat de Bijbel van God komt, dat Hij erdoor spreekt en dat dat grote vreugde kan geven. Laat bijvoorbeeld het filmpje zien dat je op YouTube kunt vinden met de zoekopdracht ‘Kimyal Bible 10 min’. Daarin zien we hoe een stam op Papua feest vierde toen men voor het eerst een Nieuwe Testament in de eigen taal ontving. Bespreek: waarom waren deze mensen zo blij? Kunnen we ons daar iets bij voorstellen? En: wat zouden wij missen als wij geen Bijbel in het Nederlands hadden?
• Laat zien dat de Bijbel voor jouzelf heel belangrijk is, omdat je ervaren hebt dat God erdoor tot jou persoonlijk spreekt. Vertel bijvoorbeeld over die ene keer dat je iets las wat bij jou insloeg – misschien wel omdat je erachter kwam dat God je daardoor corrigeerde in een verkeerde manier van denken en/of handelen. Of heb je zoiets nog nooit meegemaakt?
• Besef dat Nederlandse tieners sowieso weinig leesmotivatie hebben, laat staan bijbelleesmotivatie. Van de aanbevelingen die daarover in het onderwijs worden gedaan, mogen wij leren, zoals: stel haalbare doelen, verbind de inhoud met hun leefwereld, zorg voor ‘succeservaringen’ (‘Als je het zó doet, levert het je echt wat op’).
• Tieners lezen vaker als het verbonden wordt met anderen, als ze er samen mee aan de slag kunnen. Neem dus de tijd voor de bijbelstudiewerkvormen in de HGJB-materialen. Daag de tieners en de jongeren uit om met elkaar te ontdekken wat God door dit bijbelgedeelte wil zeggen.

 
Uiteraard is dit geen garantie voor ‘succes’. En toch: als we hier biddend mee bezig zijn, mogen we hoge verwachtingen hebben!
 

* In 2025 is het onderzoek gehouden op reformatorische scholen, wat mogelijk een vertekening geeft. Weliswaar zijn in deze kolom alleen de reacties verwerkt voor leerlingen die aangaven bij de PKN te horen, maar waarschijnlijk gaat het dan om het meer reformatorische deel van de HGJB-achterban.

Geschreven door: Herman van Wijngaarden

Deel dit bericht: