Niet minder, wel anders
In het voorjaar van 2025 hebben we een bijbelleesonderzoek gehouden onder 640 catechisanten uit ons achterland. 1 Hetzelfde onderzoek is uitgezet in 2005 en 2015, zodat we kunnen vergelijken. Een voorzichtige conclusie is dat jongeren niet minder bijbellezen, maar wel anders: ze zijn er minder gemotiveerd voor en ze lezen minder persoonlijk. Verwacht was dat jongeren in de afgelopen tien jaar beduidend minder zijn gaan bijbellezen, maar dat lijkt niet het geval. Nu moeten we ons daarmee niet rijk rekenen, want nog steeds zegt 43% dat ze zelden of (bijna) nooit voor zichzelf in de Bijbel lezen. Dat is een verontrustend hoog aantal.
Hoe komt het dan dat jeugdleiders en predikanten de indruk hebben dat jongeren steeds minder thuis zijn in de Bijbel? Het onderzoek geeft aanleiding om dat niet zozeer te zoeken in de kwantiteit van het bijbellezen als wel in de kwaliteit ervan.
Opvallend is bijvoorbeeld dat jongeren véél lager scoren als het gaat om de motivatie voor het bijbellezen. In het onderzoek worden zeven mogelijke motivaties gegeven, zoals ‘omdat ik God (beter) wil leren kennen’ en ‘omdat ik toegerust wil worden om als christen te leven’. De scores hierbij (‘Geldt deze motivatie voor jou?’) zijn over de hele linie 15 tot 25% lager dan tien jaar geleden. In 2015 koos bijvoorbeeld nog 62% voor de motivatie ‘omdat ik persoonlijk bemoedigd wil worden’, tegen 37% nu. De enige motivatie die redelijk constant blijft, is ‘omdat ik vooral meer kennis wil opdoen’ (48%).
Met conclusies moeten we voorzichtig zijn. Een paar gedachten zijn desondanks het overwegen waard. In de eerste plaats moeten we méér aandacht besteden aan de vraag waarom je überhaupt in de Bijbel zou lezen. Bijbellezen is zó vanzelfsprekend dat jongeren zich nauwelijks afvragen wat het nut ervan is. Het hoort er gewoon bij, we zijn dat zo gewend, het is onderdeel van onze culturele identiteit. Maar dat er werkelijk iets met ons gebeurt als we bewust bijbellezen, dat wordt minder beleefd. Dat besef kunnen we meer wakker roepen.
Het tweede betreft de verschuiving die gaande lijkt van ‘persoonlijk’ bijbellezen naar ‘verstandelijk’ bijbellezen. Dat jongeren vooral uit zijn op kennis over God en over de Bijbel is positief. Bij die behoefte mogen we meer aansluiten. Tegelijkertijd is het de vraag of we ook niet opnieuw moeten investeren in het persoonlijk bijbellezen. De Bijbel geeft niet maar informatie, maar is vooral uit op relatie — een persoonlijke relatie tussen God en jou. De HGJB heeft hier in het verleden met de SOLVAT-methode al veel aandacht voor gevraagd. 2 Deze manier van bijbellezen willen we als HGJB opnieuw doordenken, met het gebed dat het een middel mag zijn om in ieder geval de motivatie voor het bijbellezen te vergroten.
1. Voor alle resultaten van het onderzoek, zie hgjb.nl/bijbelleesonderzoek. In het volgende
nummer van Drijfveer hopen we uitgebreider in te gaan op het onderwerp bijbellezen.
2. Bekijk hier voor meer informatie over de SOLVAT-methode
Geschreven door: Herman van Wijngaarden
Hoe vaak lees je voor jezelf in de Bijbel? Waarom lees je in de Bijbel? Welke bijbelvertaling gebruik je? Deze en veel andere vragen kwamen aan de orde in het bijbelleesonderzoek. Download en lees het onderzoek!