Jongeren lezen minder in de Bijbel – én anders
Lezen jongeren nog wel persoonlijk in de Bijbel? Als je je oren zo te luisteren legt, zou je denken dat het in ieder geval heel wat minder gebeurt dan (zeg) tien jaar geleden. Predikanten constateren in de catechese minder bijbelkennis en minder bijbelleesvaardigheid.
Des te opvallender is het dat onderzoek dit maar gedeeltelijk bevestigt. Vergeleken met twintig jaar geleden zijn tieners en jongeren uit het HGJB-achterland niet veel minder in de Bijbel gaan lezen.
Dat blijkt uit een enquête die voorjaar 2025 is ingevuld door 640 catechisanten uit ongeveer dertig verschillende gemeenten. Weliswaar zegt 43% dat ze zelden of (bijna) nooit voor zichzelf in de Bijbel lezen, maar dat is ‘slechts’ 3% meer dan twintig jaar geleden, toen hetzelfde onderzoek is gedaan. Gevreesd werd dat het percentage hoger zou zijn dan 50. Het aantal jongeren dat zegt minstens een paar keer in de week zelf in de Bijbel te lezen, is nagenoeg gelijk aan dat van twintig jaar geleden (57%).
Korter
Waar komt de indruk dan vandaan dat het bijbelleesgedrag achteruit is gegaan? Zijn jongeren bijvoorbeeld korter gaan bijbellezen? Ook dat blijkt niet uit het onderzoek. Het is waar dat het overgrote deel (41%) er in vijf minuten mee klaar is, maar ook dat was tien of twintig jaar geleden niet anders.
Heeft het dan misschien te maken met de kwaliteit van het bijbellezen? Die vraag wil de HGJB in de nabije toekomst nader onderzoeken. Een paar resultaten uit de enquête zouden in die richting kunnen wijzen. Ze gaan over de motivatie voor het bijbellezen en de manier waarop er wordt bijbelgelezen.
Motivatie
In het onderzoek is de motivatie om bijbel te lezen nadrukkelijk onderzocht, evenals tien en twintig jaar geleden. Zeven mogelijke motivaties werden gegeven, waarop kon worden gereageerd met ‘geldt niet voor mij’, ‘geldt niet zo voor mij’, ‘geldt voor mij’ of ‘geldt heel erg voor mij’. Tel je de percentages van de laatste twee groepen bij elkaar op, dan zijn opvallende verschillen te zien.
Over de hele linie ‘scoren’ alle motivaties 15 tot 25% lager dan tien jaar geleden. Bijvoorbeeld: de motivatie ‘omdat ik God (beter) wil leren kennen’, wordt aangekruist door 66% van de jongeren, tegen 80% tien jaar geleden. De motivatie ‘omdat ik persoonlijk bemoedigd wil worden’ daalt van 62% naar 37%. De enige motivatie die redelijk constant blijft, is ‘omdat ik vooral meer kennis wil opdoen’ (48%).
Persoonlijk
De focus op kennis blijkt ook bij de vraag: ‘Wat doe je als je een bepaald bijbelgedeelte leest?’ Het aantal jongeren dat nagaat ‘welke persoonlijke boodschap erin zit’ daalt van 48% naar 36%. ‘Erover in gebed gaan met God’ wordt gedaan door 33% van de jongeren, tegen 47% in 2015. Opvallende stijger is hier: ‘Ik schrijf een aantal dingen voor mezelf op’. Dat percentage is gestegen van 14% naar 25%.
Met conclusies moeten we hier erg voorzichtig zijn. Een paar gedachten zijn desondanks het overwegen waard. In de eerste plaats moeten we misschien méér aandacht besteden aan de vraag waarom je überhaupt in de Bijbel zou lezen. Bijbellezen is zó vanzelfsprekend dat jongeren zich nauwelijks afvragen wat het nut ervan is. Het hoort er gewoon bij, we zijn dat zo gewend, het is onderdeel van onze culturele identiteit. Maar dat er werkelijk iets met ons gebeurt als we bewust bijbellezen, dat wordt minder beleefd. Misschien moeten we dat besef meer wakker roepen.
Relatie
Het tweede betreft de verschuiving die gaande lijkt van ‘persoonlijk’ bijbellezen naar ‘verstandelijk’ bijbellezen. Dat jongeren vooral uit zijn op kennis over God en over de Bijbel is positief. Het past mogelijk bij de behoefte aan zekerheid en houvast. Jongeren willen weten wat de Bijbel zegt over een bepaald onderwerp. Of dat dan ook werkelijk gezaghebbend voor hen is, is een tweede, maar het biedt in ieder geval mogelijkheden om hen te voeden met de nodige bijbelkennis.
Tegelijkertijd is het de vraag of we ook niet opnieuw moeten investeren in het persoonlijk bijbellezen. De Bijbel geeft niet maar informatie, ze is vooral uit op relatie – een persoonlijke relatie tussen God en jou. De HGJB heeft hier in het verleden met de SOLVAT-methode al veel aandacht voor gevraagd, met bijbelleesvragen als: ‘Welke tekst in deze psalm raakt jou het meest?’, ‘Aan welke persoon in deze geschiedenis zou je een vraag willen stellen?’ en ‘Waarvoor zou je God naar aanleiding van dit bijbelgedeelte willen bedanken?’ Deze manier van bijbellezen mag opnieuw doordacht worden, met het gebed dat het een middel mag zijn om in ieder geval de motivatie voor het bijbellezen te vergroten.
Geschreven door: Herman van Wijngaarden
Meest recente artikelen
Steun de HGJB
Hoe kan het dat maar liefst 43% van de catechisanten uit het HGJB-achterland niet of nauwelijks voor zichzelf in de Bijbel leest?
Dat is één van de vragen die opkomen naar aanleiding van het HGJB-bijbelleesonderzoek 2025. Catechisanten oefenen het bijbellezen elke week in de catechese. Toch pakken velen van hen het individueel niet op.
In de nabije toekomst gaat de HGJB opnieuw investeren in het stimuleren van het bijbellezen onder tieners en jongeren. Voorjaar 2026 hopen we te komen met vernieuwde adviezen hiervoor.
